Vogels beoordelen hun omgeving vooral op overzicht en op vluchtwegen. Een kooi op de grond dwingt het dier om alles van beneden af te bekijken, inclusief mensen en huisdieren die van bovenaf naderen. Dat houdt een vogel permanent alert. Een kooi op borst- tot ooghoogte lost dat op zonder verdere maatregelen.
Rug dicht, zijkant open
Zet de kooi met minstens een zijde tegen een gesloten wand. Een kooi die aan alle vier de zijden vrij staat, biedt geen enkele plek waar een vogel zijn rug kan dekken. Twee gesloten zijden, bijvoorbeeld in een hoek, werken voor de meeste soorten nog rustiger, mits de vogel dan nog wel zicht op de kamer houdt.
Vermijd tegelijk de plek pal voor een raam. Glas geeft in de zomer felle warmte en in de winter koude straling, en een vogel kan aan een raamzijde niet uitwijken naar schaduw. Daglicht van opzij, met een deel van de kooi in de schaduw, is het beste compromis.
Tocht en keukendamp
Tocht is voor vogels schadelijker dan kou. Een kooi in de lijn tussen een openslaande deur en een klapraam staat in een luchtstroom die de bewoner nauwelijks merkt. Controleer dat met een velletje papier: waar het beweegt, staat de kooi verkeerd.
De keuken is om een andere reden een slechte buur. Bak- en braaddampen, rook en aerosolen uit spuitbussen komen in een luchtruim terecht dat een vogel veel intensiever gebruikt dan wij: vogels hebben een zeer efficiënt ademhalingsstelsel en nemen stoffen uit de lucht snel op. Houd de kooi daarom uit de keuken en uit de directe luchtstroom ervan, en gebruik in dezelfde ruimte geen luchtverfrissers of geurkaarsen.
Zitstokken en inrichting
- Gebruik natuurlijke takken van wisselende dikte in plaats van gladde stokken met een vaste diameter; dat belast de poten afwisselend.
- Plaats geen zitstok recht boven een voer- of waterbak.
- Houd de hoogste zitstok zo laag dat de vogel er rechtop op kan zitten zonder het dak te raken.
- Zorg dat er een vrije baan blijft waarin het dier van links naar rechts kan vliegen of springen.
De breedte van de kooi telt zwaarder dan de hoogte, want vogels bewegen zich horizontaal voort. Een smalle, hoge kooi is voor de kamer handig en voor het dier vrijwel onbruikbaar.
Dagritme en donker
Veel vogelsoorten hebben een lange, ononderbroken donkerperiode nodig. In een woonkamer waar de televisie tot middernacht aanstaat, krijgen ze die niet. Een lichte, ademende doek over een deel van de kooi geeft het dier de kans zich terug te trekken, en een vast tijdstip waarop het licht uitgaat werkt beter dan een doek over de hele kooi.
Schoonmaken gaat het snelst wanneer de bodemlade eruit kan zonder de kooi te verplaatsen. Ververs de bodem dagelijks of om de dag, spoel de waterbak elke dag om, en maak de tralies wekelijks af met heet water zonder schoonmaakmiddel.
Voor soortkeuze, sociale behoeften, voeding en gezondheid is een dierenarts of een gespecialiseerde vereniging de aangewezen bron. Dit artikel behandelt uitsluitend waar de kooi staat en hoe de kamer eromheen is ingericht.
